Phách âm: chồng chất hai dao động gần tần số và đo độ lệch

🎵 Hai âm gần nhau tạo nhịp to–nhỏ

Khi hai dao động cùng phương có tần số f₁ và f₂ gần nhau chồng chất, có lúc chúng gần cùng pha nên biên độ tổng lớn, lúc gần ngược pha nên biên độ nhỏ. Tai nghe thấy độ to tăng giảm tuần hoàn gọi là phách.

Từ công thức cộng

Với hai biên độ bằng nhau: cos(2πf₁t)+cos(2πf₂t)=2cos[π(f₁−f₂)t]cos[2π((f₁+f₂)/2)t]. Độ lớn đường bao lặp lại f_phách=|f₁−f₂| lần mỗi giây.

Ứng dụng chỉnh dây

So âm chưa biết với âm chuẩn. Khi điều chỉnh làm nhịp phách chậm dần rồi gần mất, hai tần số gần bằng nhau. Tuy nhiên chỉ đếm phách không cho biết âm chưa biết cao hay thấp hơn nếu không thử thay đổi theo một chiều.

⚠️ Điều kiện nghe rõ

Hai tần số phải đủ gần để nhịp biên độ phân biệt được, âm cùng tới tai và duy trì tương đối ổn định. Nếu chênh quá lớn, ta thường nghe hai cao độ hoặc cảm giác thô ráp thay vì phách chậm rõ.