Công, công suất và hiệu suất: ba câu hỏi khác nhau

🎯 Làm cùng một việc nhưng nhanh hơn nghĩa là công suất lớn hơn

Công đo năng lượng lực truyền cho vật; công suất đo tốc độ truyền năng lượng; hiệu suất đo phần hữu ích.

Lực kéo vật dịch chuyển và năng lượng hữu ích — A=Fs cosα; P=A/t; H=Ahữu ích/Atoàn phần.

Dấu của công

α là góc giữa lực và độ dịch chuyển. α<90°: công dương; α=90°: bằng 0; α>90°: âm. Với chuyển động tức thời, P=Fv cosα.

Ví dụ

Kéo vật bằng 100 N cùng hướng đi 5 m trong 10 s: A=500 J, P=50 W. Nếu chỉ 400 J hữu ích thì H=400/500=80%.

⚠️ Dễ nhầm

Dùng quãng đường thay độ dịch chuyển trong mọi tình huống; quên cosα; viết hiệu suất lớn hơn 100%.

✅ Chốt bài

Công=bao nhiêu năng lượng; công suất=nhanh thế nào; hiệu suất=bao nhiêu hữu ích.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Phân biệt năng lượng truyền, tốc độ thực hiện và tỷ lệ hữu ích.. Khi học Công, công suất và hiệu suất: ba câu hỏi khác nhau, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.