Lực từ: điện tích chuyển động và dây dẫn mang dòng

🧲 Từ trường có làm tăng tốc độ của một điện tích điểm không?

Lực từ F=qv×B vuông góc với vận tốc tức thời, nên riêng lực từ không sinh công và không đổi độ lớn vận tốc. Nó đổi hướng chuyển động, tạo quỹ đạo tròn hoặc xoắn trong trường đều.

Điện tích dương chuyển động sang phải trong từ trường hướng vào trang chịu lực hướng lên, với v, B và F vuông góc theo quy tắc tích có hướng — Đổi dấu điện tích làm đảo chiều lực; nếu v song song B thì lực bằng 0.

Công thức và hướng

Độ lớn: F=|q|vBsinθ.
Với q>0, hướng theo v×B; với q<0, hướng ngược lại.
Dây thẳng dài L mang dòng I trong từ trường đều chịu F=IL×B, độ lớn ILBsinθ.

⚠️ Dòng điện quy ước ngược chiều electron

Khi dùng công thức lực lên dây, vectơ L theo chiều dòng điện quy ước. Khi xét electron riêng lẻ, phải dùng q âm.

🔎 Quỹ đạo tròn

Nếu v⊥B và chỉ có lực từ, |q|vB=mv²/r nên r=mv/(|q|B). Hạt nhanh hơn hoặc nặng hơn có bán kính lớn hơn.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Use vector products to determine magnetic-force magnitude and direction while recognizing when the force is zero and why it does no work on a point charge.. Khi học Lực từ: điện tích chuyển động và dây dẫn mang dòng, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.