Điện trường và điện thế: vectơ lực khác đại lượng năng lượng trên điện tích

⚡ Điện thế có “hướng” không?

Không. Điện thế V là đại lượng vô hướng; điện trường E là vectơ. Công của lực điện khi điện tích q đi từ A đến B là A_AB=q(V_A−V_B).

Các đường đẳng thế vuông góc với mũi tên điện trường hướng từ điện thế cao sang điện thế thấp — Điện trường hướng theo chiều điện thế giảm nhanh nhất và vuông góc các mặt đẳng thế.

Liên hệ trong điện trường đều

Nếu dịch chuyển d theo chiều đường sức, độ lớn E=|ΔV|/d. Đơn vị 1 V/m tương đương 1 N/C.

Dấu của điện tích

Điện tích dương có lực cùng chiều E.
Điện tích âm có lực ngược chiều E.
Thế năng U=qV nên cùng V, dấu U còn phụ thuộc q.

⚠️ Không nói “điện tích luôn đi từ điện thế cao xuống thấp”

Điện tích dương tự do có xu hướng đó; điện tích âm tự do đi theo chiều ngược để giảm thế năng.

🔎 Kiểm tra công–năng lượng

Công của lực điện bằng độ giảm thế năng: A=−ΔU.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Relate electric field, potential difference and work while distinguishing vector direction from scalar potential.. Khi học Điện trường và điện thế: vectơ lực khác đại lượng năng lượng trên điện tích, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.