Cân bằng hóa học: dự đoán chuyển dịch bằng thương số phản ứng

⚖️ Cân bằng là trạng thái động

Ở cân bằng, tốc độ thuận bằng tốc độ nghịch nên nồng độ vĩ mô không đổi, nhưng phản ứng vi mô vẫn diễn ra. Với phản ứng aA+bB⇌cC+dD, Q_c có cùng dạng với K_c.

So sánh thương số phản ứng Q với hằng số K để xác định chiều hệ tiến tới cân bằng — Q nhỏ hơn K: phản ứng tiến theo chiều thuận; Q lớn hơn K: tiến theo chiều nghịch.

Cách dự đoán chắc chắn

Q<K: tạo thêm sản phẩm.
Q>K: tạo thêm chất phản ứng.
Q=K: hệ đang cân bằng.

Nhiệt độ là trường hợp đặc biệt

Chỉ thay đổi nhiệt độ mới làm thay đổi K của một phản ứng xác định. Xúc tác làm hệ đạt cân bằng nhanh hơn nhưng không đổi K và không đổi thành phần cân bằng.

⚠️ Áp suất không tác động như nhau

Với hệ khí, giảm thể tích ưu tiên phía có tổng số mol khí nhỏ hơn; nếu hai phía bằng nhau thì không có chuyển dịch do yếu tố này. Chất rắn tinh khiết không xuất hiện trong biểu thức K.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Use reaction quotient and Le Châtelier reasoning while separating equilibrium shifts from changes in the equilibrium constant.. Khi học Cân bằng hóa học: dự đoán chuyển dịch bằng thương số phản ứng, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.