Định luật Hooke: lò xo chống lại biến dạng thế nào?

🎯 Lò xo không luôn kéo

Khi bị dãn, lò xo kéo hai đầu lại; khi bị nén, nó đẩy hai đầu ra. Lực đàn hồi luôn chống lại biến dạng.

Lò xo tự nhiên dãn và nén với lực ngược biến dạng — Độ lớn trong giới hạn đàn hồi: F=k|Δl|.

Ba đại lượng

Δl=l−l₀; k có đơn vị N/m và thể hiện độ cứng. Dạng vector một chiều: F=−kx; dấu trừ cho biết lực ngược chiều li độ biến dạng.

Ví dụ

k=200 N/m, dãn 3 cm=0,03 m: F=200×0,03=6 N. Phải đổi centimet sang mét trước khi thay số.

Treo vật cân bằng

Nếu vật đứng yên và chỉ chịu trọng lực cùng lực lò xo: kΔl=mg. Đây là điều kiện cân bằng, không phải công thức cho mọi trạng thái chuyển động.

⚠️ Dễ nhầm

Dùng chiều dài l thay cho độ biến dạng; bỏ đổi đơn vị; áp dụng Hooke khi lò xo đã biến dạng vượt giới hạn đàn hồi.

✅ Chốt bài

Đo so với l₀; lực chống biến dạng; F=k|Δl| trong giới hạn đàn hồi.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Đọc đúng độ biến dạng, chiều lực đàn hồi và giới hạn đàn hồi.. Khi học Định luật Hooke: lò xo chống lại biến dạng thế nào?, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.