Rơi tự do: chọn chiều dương để không sợ dấu

🎯 Dấu âm không có nghĩa vật “chậm lại”

Dấu chỉ hướng so với trục đã chọn. Muốn biết nhanh hay chậm, hãy so hướng của vận tốc và gia tốc.

Vật rơi với trục dương hướng xuống và gia tốc g cùng chiều — Chọn chiều xuống dương: a=+g; chọn chiều lên dương: a=−g.

Rơi từ nghỉ

Bỏ qua cản không khí, gần mặt đất g≈9,8 m/s², thường lấy 10 m/s². Nếu chiều xuống dương và v₀=0: v=gt, s=½gt², v²=2gs.

Ví dụ

Thả vật trong 2 s, lấy g=10 m/s²: v=20 m/s; quãng rơi s=½×10×2²=20 m.

Ném thẳng đứng lên

Chọn chiều lên dương: v=v₀−gt. Ở điểm cao nhất v=0 nhưng a vẫn bằng −g; vật chỉ đổi chiều chứ trọng lực không biến mất.

⚠️ Dễ nhầm

Đổi quy ước dấu giữa chừng; cho a=0 ở đỉnh; dùng công thức rơi từ nghỉ cho vật có vận tốc đầu.

✅ Chốt bài

Chọn trục một lần, gắn dấu cho v₀ và g, rồi dùng công thức chuyển động thẳng biến đổi đều.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Giải bài rơi và ném thẳng đứng bằng một quy ước dấu nhất quán.. Khi học Rơi tự do: chọn chiều dương để không sợ dấu, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.