Người kể chuyện và điểm nhìn trong truyện

1. Người kể chuyện không phải tác giả

Người kể chuyện là hình tượng do tác giả tạo ra để tổ chức lời kể. Không thể đồng nhất lời của người kể với quan điểm ngoài đời của tác giả nếu văn bản không cung cấp căn cứ.

2. Ngôi kể và điểm nhìn

Ngôi kể thể hiện qua hình thức xưng hô: ngôi thứ nhất thường dùng “tôi”, ngôi thứ ba gọi nhân vật bằng tên hoặc đại từ. Điểm nhìn trả lời câu hỏi: sự việc được quan sát, cảm nhận và hiểu từ vị trí ý thức nào.

3. Điểm nhìn bên trong và bên ngoài

Điểm nhìn bên trong đi vào cảm giác, suy nghĩ của nhân vật. Điểm nhìn bên ngoài chủ yếu ghi nhận lời nói, hành động, dáng vẻ như một người quan sát. Truyện ngôi thứ ba vẫn có thể bám sát điểm nhìn bên trong của một nhân vật.

4. Phạm vi hiểu biết

Người kể toàn tri có thể biết nhiều nhân vật, nhiều thời điểm; người kể hạn tri chỉ tiếp cận một phần. Sự hạn chế thông tin có thể tạo bí mật, bất ngờ hoặc khiến người đọc phải tự đánh giá độ tin cậy.

5. Cách phân tích

1. Xác định ai đang kể và dấu hiệu ngôn ngữ.
2. Chỉ ra nhân vật mà lời kể bám theo.
3. Tìm phần người kể biết hoặc không biết.
4. Giải thích tác dụng đối với cảm xúc, thông tin và chủ đề.

6. Ví dụ

Câu “Lan mỉm cười, nhưng trong lòng cô vẫn sợ lá thư bị phát hiện” là ngôi thứ ba với điểm nhìn đi vào nội tâm Lan. Nếu chỉ viết “Lan mỉm cười và giấu lá thư”, điểm nhìn nghiêng về bên ngoài, buộc người đọc suy đoán.