Nhịp, vần và phép tu từ ngữ âm trong văn bản

Tu từ ngữ âm khai thác âm thanh của ngôn ngữ để tạo nhạc tính, nhấn mạnh hoặc mô phỏng cảm giác. Các hình thức thường gặp gồm điệp phụ âm đầu, điệp vần, điệp thanh, phối thanh, nhịp và tượng thanh.

Điệp âm và điệp vần

Sự lặp có thể tạo độ ngân, nhịp gấp, cảm giác mềm hoặc nặng tùy âm được chọn và mật độ xuất hiện. Không nên gắn một phụ âm với một cảm xúc cố định; tác dụng phải được chứng minh trong ngữ cảnh từ ngữ và hình ảnh.

Nhịp và cú pháp

Dấu câu, độ dài câu, phép song hành và chỗ ngắt quyết định nhịp. Câu ngắn liên tiếp có thể tạo khẩn trương; nhịp dài với nhiều vế có thể gợi dòng suy tưởng hoặc sự dồn nén. Nhưng cùng hình thức có thể mang nghĩa khác theo tình huống.

Cách phân tích

Đọc thành tiếng, đánh dấu phần lặp và điểm ngắt; mô tả ấn tượng âm thanh; nối nó với đối tượng, tâm trạng và chuyển động của đoạn; cuối cùng thử thay đổi âm hoặc nhịp để thấy hiệu quả bị mất. Chỉ ghi “tác dụng tạo nhịp điệu, tăng sức gợi” là chưa đủ cụ thể.