Tích số tan: dự đoán kết tủa và tách ion có kiểm soát

🧪 Chất “ít tan” vẫn có cân bằng ion

Với muối AB(s)⇌A⁺+B⁻, K_sp=[A⁺][B⁻] trong mô hình dung dịch loãng. Chất rắn tinh khiết không xuất hiện trong biểu thức. Với CaF₂(s)⇌Ca²⁺+2F⁻, K_sp=[Ca²⁺][F⁻]².

So Q với Ksp

• Q<K_sp: dung dịch chưa bão hòa, chưa có xu hướng kết tủa theo mô hình.
• Q=K_sp: cân bằng bão hòa khi có pha rắn phù hợp.
• Q>K_sp: quá bão hòa, có xu hướng tạo kết tủa cho tới khi Q giảm.

Độ tan và hệ số

Nếu độ tan mol của CaF₂ trong nước tinh khiết là s thì [Ca²⁺]=s, [F⁻]=2s, nên K_sp=s(2s)²=4s³. Không được đặt mọi nồng độ ion bằng s khi hệ số phân li khác 1.

Kết tủa chọn lọc

Thêm từ từ ion tạo kết tủa có thể làm một ion đạt ngưỡng Q=K_sp trước ion khác. Khả năng tách phụ thuộc Ksp, nồng độ ban đầu, pH và phản ứng phụ. Không chỉ so hai giá trị Ksp nếu muối có tỉ lượng khác nhau.

⚠️ Nồng độ không luôn thay hoạt độ

Ở dung dịch ion đậm đặc, tương tác ion làm hoạt độ khác nồng độ. Tạo phức, acid–base và kết tủa chậm cũng có thể làm kết quả thực khác mô hình cơ bản.