Thương số phản ứng Q và hằng số K: dự đoán chiều tiến tới cân bằng

⚖️ K cho đích cân bằng, Q cho trạng thái hiện tại

Với phản ứng aA+bB⇌cC+dD, Q được viết cùng dạng biểu thức với K nhưng dùng hoạt độ hoặc nồng độ, áp suất tại thời điểm đang xét. Ở cân bằng Q=K tại nhiệt độ cho trước.

Ba trường hợp

• Q<K: tỉ lệ sản phẩm hiện còn thấp, phản ứng thuận chiếm ưu thế.
• Q=K: hệ ở cân bằng vĩ mô; phản ứng thuận và nghịch vẫn xảy ra với tốc độ bằng nhau.
• Q>K: tỉ lệ sản phẩm quá cao, phản ứng nghịch chiếm ưu thế.

Ví dụ thay đổi nồng độ

Thêm chất phản ứng làm Q giảm tức thời nếu chất đó ở mẫu số; K chưa đổi vì nhiệt độ chưa đổi. Sau đó hệ chuyển dịch thuận, tiêu thụ một phần chất phản ứng và tạo sản phẩm cho đến khi Q lại bằng K.

Nhiệt độ khác các tác động khác

Thay nồng độ hoặc áp suất làm Q đổi tức thời nhưng không đổi K ở nhiệt độ cố định. Thay nhiệt độ có thể làm K đổi. Chất xúc tác làm cả hai chiều đạt cân bằng nhanh hơn nhưng không đổi Q ban đầu hay K.

⚠️ Biểu thức phải đúng

Không đưa chất rắn tinh khiết và chất lỏng tinh khiết vào biểu thức nồng độ đơn giản. Số mũ là hệ số cân bằng. Cần nêu dạng Kc hay Kp và nhất quán đại lượng.

✍️ Luyện tập

Viết Q cho hai phản ứng, tính từ dữ liệu cho trước và dự đoán chiều. Sau đó mô tả riêng “ngay sau tác động” và “khi cân bằng mới được lập”.