Phản xạ và khúc xạ sóng: tần số giữ nguyên qua biên

🌊 Biên làm đổi hướng truyền, không đổi nguồn dao động

Khi sóng gặp biên, một phần có thể phản xạ và một phần truyền sang môi trường mới. Góc phản xạ bằng góc tới khi đo với pháp tuyến.

Tia sóng tới gặp biên, tia phản xạ đối xứng qua pháp tuyến và tia khúc xạ trong môi trường hai có góc khác — Tần số do nguồn quyết định nên giữ nguyên; tốc độ đổi kéo theo bước sóng đổi vì v=fλ.

Với mô hình tia sóng, sin i/sin r=v₁/v₂=λ₁/λ₂. Nếu v₂<v₁ thì tia khúc xạ lệch gần pháp tuyến hơn.

⚠️ Không đo góc với mặt phân cách

Các góc i, r đều đo từ pháp tuyến. Đảo cách đo tạo kết luận sai về phía lệch.

📚 Căn cứ biên soạn

Chương trình GDPT 2018.
Kết nối tri thức với cuộc sống lớp 11 và Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT.
Nội dung biên soạn độc lập, chú trọng đồ thị, định luật, cơ chế và bằng chứng lịch sử.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Áp dụng định luật phản xạ, quan hệ v=fλ và mô tả sự đổi hướng khi tốc độ truyền thay đổi qua biên.. Khi học Phản xạ và khúc xạ sóng: tần số giữ nguyên qua biên, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.