Định luật Kirchhoff: bảo toàn điện tích và năng lượng trong mạch

🔌 Mạch nhiều nhánh cần hai định luật bảo toàn

Định luật nút: tổng đại số dòng tại nút bằng zero, phản ánh bảo toàn điện tích. Định luật vòng: tổng đại số độ tăng–giảm điện thế quanh vòng kín bằng zero, phản ánh bảo toàn năng lượng.

Nút A có dòng I1 đi vào và I2 I3 đi ra; vòng kín gồm nguồn E và hai điện trở R1 R2 với chiều vòng quy ước — Tại nút: I₁=I₂+I₃. Trong vòng, dấu từng phần tử phụ thuộc chiều đi qua và chiều dòng giả định.

Quy tắc dấu vòng

Qua điện trở cùng chiều dòng: giảm IR; ngược chiều: tăng IR.
Qua nguồn từ cực âm sang dương: tăng ε; từ dương sang âm: giảm ε.

Có thể giả định chiều dòng tùy ý. Nếu nghiệm âm, dòng thật ngược chiều giả định; không cần dựng lại toàn bộ bài.

⚠️ Không viết quá nhiều phương trình phụ thuộc

Chọn đủ phương trình nút và vòng độc lập. Kiểm tra đơn vị, công suất nguồn cung cấp và công suất tiêu thụ để phát hiện lỗi dấu.

📚 Căn cứ biên soạn

Chương trình GDPT 2018.
Kết nối tri thức với cuộc sống lớp 11 và Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT.
Nội dung biên soạn độc lập, chú trọng điều kiện, quy ước dấu, thực nghiệm và cơ chế.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Thiết lập phương trình nút, vòng kín với quy ước chiều dòng và dấu nguồn–điện trở nhất quán.. Khi học Định luật Kirchhoff: bảo toàn điện tích và năng lượng trong mạch, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.