🧪 HÓA HỌC · LỚP 10

Tốc độ phản ứng: va chạm hiệu quả, năng lượng hoạt hóa và thiết kế thí nghiệm

Giải thích ảnh hưởng của nồng độ, nhiệt độ, diện tích bề mặt và xúc tác bằng va chạm hiệu quả; thiết kế phép so sánh chỉ thay đổi một yếu tố.

📖 Bài học⏱ 12 phút👁 1🔖 0
Đóng góp bởi Võ Trí Kỳ Nam · cập nhật 31/08/2026
Đăng nhập để học

🧪 Không phải mọi va chạm đều tạo sản phẩm

Để phản ứng xảy ra, các tiểu phân cần va chạm với năng lượng đủ vượt rào hoạt hóa và định hướng phù hợp. Tốc độ phản ứng liên quan số va chạm hiệu quả trong một đơn vị thời gian, không chỉ tổng số va chạm.

Ba cặp tiểu phân minh họa không va chạm, va chạm sai định hướng hoặc thiếu năng lượng và va chạm đủ năng lượng đúng định hướng tạo sản phẩm
Mô hình va chạm giúp giải thích xu hướng; cơ chế thực tế có thể gồm nhiều bước trung gian.

Các yếu tố thường làm tốc độ thay đổi

  • Nồng độ hoặc áp suất khí tăng thường làm tần suất gặp nhau tăng.
  • Nhiệt độ tăng làm chuyển động nhanh hơn và tăng phần hạt có năng lượng vượt Ea.
  • Chia nhỏ chất rắn làm tăng diện tích bề mặt tiếp xúc, không làm tăng tổng khối lượng.
  • Xúc tác cung cấp con đường phản ứng khác có Ea thấp hơn và được tái sinh trong cơ chế lí tưởng.

Đo tốc độ

Có thể theo dõi thể tích khí, khối lượng, nồng độ, màu hoặc độ đục theo thời gian. Tốc độ trung bình là độ biến thiên đại lượng phù hợp chia cho khoảng thời gian; tốc độ tức thời liên quan độ dốc tiếp tuyến.

⚠️ Thí nghiệm công bằng

Khi khảo sát một yếu tố, giữ các yếu tố còn lại phù hợp như lượng chất, nồng độ, nhiệt độ, kích thước hạt và cách khuấy. Xúc tác làm hệ đạt cân bằng nhanh hơn nhưng không làm đổi vị trí cân bằng ở cùng nhiệt độ.

📚 Căn cứ biên soạn

  • Chương trình GDPT 2018.
  • Mạch kiến thức Kết nối tri thức với cuộc sống lớp 10 và Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT.
  • Nội dung biên soạn độc lập, ưu tiên giải thích cơ chế, kiểm tra bằng chứng và nêu giới hạn mô hình.
TRAO ĐỔI · HỎI ĐÁP

Cùng nhau hiểu bài sâu hơn

Viết lời giải, công thức, đặt câu hỏi hoặc gửi ảnh phần bạn đang vướng.

Đăng nhập để đặt câu hỏi và tham gia trao đổi.

Chưa có trao đổi nào. Hãy là người đầu tiên đặt câu hỏi nhé.