Quy luật tuần hoàn: điện tích hạt nhân, che chắn và xu hướng tính chất

Chuẩn biên tập: Kết nối tri thức với cuộc sống – chọn mô hình theo dữ kiện và giải thích xu hướng bằng cơ chế.

🧭 Xu hướng bắt nguồn từ cấu trúc electron

Trong một chu kì từ trái sang phải, điện tích hạt nhân tăng trong khi electron hóa trị vẫn ở cùng lớp chính; lực hút hạt nhân hiệu dụng thường tăng. Bán kính nguyên tử nhìn chung giảm, còn năng lượng ion hóa thứ nhất và độ âm điện nhìn chung tăng.

Đi xuống một nhóm

Số lớp electron tăng và che chắn mạnh hơn nên bán kính tăng. Electron ngoài cùng xa hạt nhân hơn, vì vậy năng lượng ion hóa thường giảm; độ âm điện cũng thường giảm.

Ba đại lượng khác nhau

• Bán kính mô tả kích thước quy ước của nguyên tử.
• Năng lượng ion hóa là năng lượng tách electron khỏi nguyên tử khí.
• Độ âm điện mô tả khả năng hút electron liên kết, không phải điện tích thật trên nguyên tử cô lập.

⚠️ Xu hướng không phải luật không ngoại lệ

Cấu hình bền của phân lớp đầy hoặc bán đầy tạo một số lệch nhỏ trong năng lượng ion hóa. Khí hiếm thường không gán độ âm điện theo thang phổ thông; không nên kéo mũi tên qua mọi ô một cách máy móc.