Mục tiêu bài học
Em phân loại được amine theo bậc, gọi tên một số amine đơn giản, giải thích tính base và dự đoán sản phẩm phản ứng với acid.
1. Khái niệm và bậc
Amine là dẫn xuất của ammonia khi một hay nhiều H được thay bằng gốc hydrocarbon. RNH2, R2NH và R3N lần lượt là amine bậc một, hai, ba. Bậc không được xác định bằng bậc của carbon cạnh nitrogen.
2. Tính base
Cặp electron tự do trên nitrogen có thể nhận proton: RNH2 + H2O ⇌ RNH3+ + OH−. Với acid mạnh: RNH2 + HCl → RNH3Cl.
Gốc alkyl thường đẩy electron làm alkylamine có tính base mạnh hơn ammonia trong dung dịch nước ở mức so sánh phổ thông. Ở aniline, cặp electron liên hợp với vòng benzene nên kém sẵn sàng nhận proton; aniline base yếu hơn ammonia.
3. Phản ứng đặc trưng
Amine bậc một có thể tham gia phản ứng tạo dẫn xuất đặc trưng. Aniline tác dụng với nước bromine tạo kết tủa trắng 2,4,6-tribromoaniline, đồng thời làm mất màu bromine.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1. CH3NHCH2CH3 có hai gốc alkyl gắn với N nên là amine bậc hai.
Ví dụ 2. 0,20 mol methylamine phản ứng vừa đủ với 0,20 mol HCl theo tỉ lệ 1:1, tạo 0,20 mol CH3NH3Cl.
Luyện tập
- Xác định bậc của CH3NH2, (CH3)2NH và (CH3)3N.
- Viết phương trình ethylamine với nước và HCl.
- Giải thích vì sao aniline base yếu hơn methylamine.
- Tính số mol HCl cần để phản ứng hết 0,15 mol dimethylamine.
Đáp án ngắn
1) Bậc 1, 2, 3. 2) Tạo C2H5NH3+/muối chloride. 3) Cặp electron ở aniline bị liên hợp với vòng. 4) 0,15 mol.
Dễ nhầm
Amine bậc ba vẫn có tính base dù không còn liên kết N–H. Không dùng duy nhất mùi để nhận biết amine vì không an toàn và thiếu chọn lọc.
Chốt bài
Đếm gốc gắn trực tiếp với N để xác định bậc; dùng độ sẵn sàng của cặp electron tự do để giải thích tính base.
Cùng nhau hiểu bài sâu hơn
Viết lời giải, công thức, đặt câu hỏi hoặc gửi ảnh phần bạn đang vướng.
Đăng nhập để đặt câu hỏi và tham gia trao đổi.
Chưa có trao đổi nào. Hãy là người đầu tiên đặt câu hỏi nhé.