Mục tiêu bài học
Em phân loại được các vật liệu polymer thông dụng, nối cấu trúc với tính chất và lựa chọn vật liệu dựa trên cả công năng lẫn vòng đời.
1. Chất dẻo và composite
Chất dẻo gồm polymer và phụ gia, có khả năng biến dạng khi gia công. Nhựa nhiệt dẻo mềm khi nóng và có thể gia công lại; nhựa nhiệt rắn tạo mạng liên kết ngang bền, không nóng chảy lại như ban đầu. Composite kết hợp pha nền polymer với pha gia cường như sợi thủy tinh hoặc sợi carbon.
2. Tơ
Tơ là vật liệu polymer dạng sợi dài, tương đối bền. Tơ thiên nhiên gồm cotton, tơ tằm; tơ bán tổng hợp như viscose được chế biến từ cellulose; tơ tổng hợp như nylon và polyester được tổng hợp hóa học.
3. Cao su
Cao su có tính đàn hồi do mạch linh động. Lưu hóa tạo một lượng liên kết ngang giữa các mạch, giúp vật liệu bền nhiệt, bền cơ và giữ hình dạng tốt hơn.
4. Vòng đời
Kí hiệu nhựa hỗ trợ phân loại nhưng không đảm bảo vật phẩm chắc chắn được tái chế tại địa phương. Thứ tự ưu tiên thường là giảm dùng, tái sử dụng, thu gom–phân loại đúng, rồi tái chế phù hợp.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1. Vỏ mũ bảo hiểm dùng composite nền polymer gia cường vì cần nhẹ nhưng chịu va đập tốt; một polymer đơn lẻ khó cân bằng các yêu cầu đó.
Ví dụ 2. Lốp xe cần đàn hồi nhưng không được chảy dính khi nóng. Liên kết ngang sau lưu hóa hạn chế các mạch trượt tự do.
Luyện tập
- Phân biệt nhựa nhiệt dẻo và nhiệt rắn.
- Cho ví dụ về tơ thiên nhiên, bán tổng hợp và tổng hợp.
- Giải thích vai trò của pha gia cường trong composite.
- Đề xuất cách giảm tác động của chai nhựa dùng một lần.
Đáp án ngắn
1) Khả năng mềm–gia công lại so với mạng liên kết ngang. 2) Cotton, viscose, nylon. 3) Tăng độ bền/cứng theo hướng thiết kế. 4) Giảm dùng, tái sử dụng và phân loại theo hệ thống địa phương.
Dễ nhầm
“Có biểu tượng tái chế” không đồng nghĩa chắc chắn được tái chế. Vật liệu phân hủy sinh học cũng cần điều kiện môi trường phù hợp; không được tùy ý xả ra tự nhiên.
Chốt bài
Chọn vật liệu từ quan hệ cấu trúc–tính chất–công năng, sau đó kiểm tra khả năng sửa chữa, tái sử dụng và xử lí cuối vòng đời.
Cùng nhau hiểu bài sâu hơn
Viết lời giải, công thức, đặt câu hỏi hoặc gửi ảnh phần bạn đang vướng.
Đăng nhập để đặt câu hỏi và tham gia trao đổi.
Chưa có trao đổi nào. Hãy là người đầu tiên đặt câu hỏi nhé.