Hấp dẫn và trọng trường: lực giảm theo bình phương khoảng cách

🎯 Xa gấp đôi, lực không giảm một nửa

Vì lực hấp dẫn tỉ lệ nghịch bình phương khoảng cách tâm, xa gấp đôi làm lực còn một phần tư.

Vật ở khoảng cách r chịu lực hấp dẫn hướng về tâm — F=Gm₁m₂/r², phương nối hai tâm.

Trọng trường gần hành tinh

Với vật khối lượng m gần hành tinh M: F=GMm/r²=mg, nên g=GM/r². Khối lượng không đổi theo nơi; trọng lượng P=mg thay đổi khi g đổi.

So sánh

Ở khoảng cách 2R từ tâm Trái Đất, g=GM/(2R)²=g₀/4. Lưu ý độ cao h cho khoảng cách tâm r=R+h.

⚠️ Dễ nhầm

Dùng độ cao h thay r; nhầm khối lượng với trọng lượng; cho vật nặng rơi nhanh hơn trong chân không.

✅ Chốt bài

Khoảng cách phải đo giữa tâm; g giảm theo 1/r².

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Kết nối định luật hấp dẫn với trọng lượng và gia tốc g.. Khi học Hấp dẫn và trọng trường: lực giảm theo bình phương khoảng cách, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.