Chuyển động biến đổi đều: đọc dấu trước khi thế số

🎯 a<0 chưa chắc là chậm dần

Vật chậm dần khi v và a ngược dấu; nhanh dần khi chúng cùng dấu. Dấu riêng của a chỉ nói hướng.

Đồ thị vận tốc thời gian là đường thẳng có độ dốc bằng gia tốc — Độ dốc đồ thị v–t là a; diện tích có dấu là độ dịch chuyển.

Bộ công thức

Với a không đổi: v=v₀+at; Δx=v₀t+½at²; v²−v₀²=2aΔx. Công thức cuối hữu ích khi không có thời gian.

Phanh xe

Xe chạy theo chiều dương với v₀=20 m/s, a=−4 m/s². Thời gian dừng: 0=20−4t nên t=5 s. Quãng đường: Δx=20×5−2×25=50 m.

Đồ thị

Đường v–t nằm dưới trục nghĩa vận tốc âm, không phải thời gian âm. Khi đường cắt trục, vật dừng tức thời và có thể đổi chiều.

⚠️ Dễ nhầm

Cộng quãng đường như độ dịch chuyển sau khi đổi chiều; dùng tốc độ thay vector vận tốc mà bỏ dấu.

✅ Chốt bài

Cùng dấu v,a: nhanh dần. Ngược dấu: chậm dần. Độ dốc v–t=a.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Kết nối vận tốc, gia tốc, độ dịch chuyển và đồ thị v–t.. Khi học Chuyển động biến đổi đều: đọc dấu trước khi thế số, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.