Data commentary: describe patterns, make comparisons and limit causal claims

📊 Start with what the data actually show

A good data commentary selects the main pattern before listing details: Overall, participation rose in all three groups, with the largest increase among Group C. Report units, period and comparison base accurately.

A chart feeds three levels of writing: direct description, cautious interpretation and causal claim requiring additional evidence — The graph supports descriptions of measured patterns; explanation of causes normally needs design knowledge or other evidence.

Useful language

Trend: rose from 20 to 35, fell by 15 percentage points, remained broadly stable.
Comparison: twice as high as, higher by 10 units, the largest share.
Caution: is associated with, may reflect, the chart alone cannot establish.

Percent is not percentage points

A rise from 20% to 30% is an increase of 10 percentage points, or a 50% increase relative to the original 20%. State which measure you mean.

⚠️ Avoid visual overclaiming

Check whether the axis starts at zero, whether intervals are equal and whether groups have comparable sample sizes. A line joining categories does not automatically represent change over time.

📚 Căn cứ biên soạn

Chương trình GDPT 2018.
Mạch kiến thức Kết nối tri thức với cuộc sống lớp 12 và Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT.
Nội dung biên soạn độc lập, hướng tới phân tích bằng chứng, so sánh có tiêu chí và nhận diện giới hạn dữ liệu.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Write concise English commentary on tables and charts by selecting the main pattern, making valid comparisons and separating description, inference and causal explanation.. Khi học Data commentary: describe patterns, make comparisons and limit causal claims, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.