Chỉ mục và kế hoạch truy vấn: tăng tốc có đánh đổi

🗃️ Chỉ mục giống mục lục có thứ tự, không phải bản sao miễn phí

Nếu truy vấn tìm một mã trong bảng lớn mà không có cấu trúc hỗ trợ, hệ quản trị có thể phải quét nhiều hàng. Chỉ mục lưu khóa theo cấu trúc có tổ chức cùng tham chiếu tới hàng, giúp định vị phạm vi phù hợp nhanh hơn.

Nhánh quét toàn bảng đọc nhiều khối dữ liệu, còn nhánh dùng cây chỉ mục đi qua ít nút tới các hàng phù hợp; cạnh đó là cân bằng đọc nhanh với ghi và dung lượng tăng — Chỉ mục có lợi khi điều kiện lọc và phân bố dữ liệu phù hợp; bộ tối ưu vẫn có thể chọn quét bảng.

Khi nào chỉ mục hữu ích?

Cột thường xuất hiện trong WHERE, JOIN hoặc ORDER BY.
Điều kiện chọn một phần tương đối nhỏ của bảng.
Chỉ mục ghép có thứ tự cột phù hợp mẫu truy vấn; không phải mọi hoán vị đều tương đương.

Đọc kế hoạch truy vấn

Dùng công cụ EXPLAIN của hệ quản trị để xem quét bảng hay dùng chỉ mục, thứ tự nối và số hàng ước lượng. Kế hoạch là dự đoán dựa trên thống kê; cần đo thời gian và số hàng thực tế trên dữ liệu đại diện.

⚠️ Nhiều chỉ mục có thể làm hệ thống chậm hơn

Mỗi INSERT, UPDATE hoặc DELETE có thể phải cập nhật chỉ mục; chỉ mục chiếm dung lượng và cần bảo trì. Cột có rất ít giá trị khác nhau đôi khi không đủ chọn lọc. Tối ưu phải bắt đầu từ truy vấn thật, không tạo chỉ mục cho mọi cột.

📚 Căn cứ biên soạn

Chương trình GDPT 2018.
Mạch kiến thức Kết nối tri thức với cuộc sống lớp 12 và Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT.
Nội dung biên soạn độc lập, chú trọng nguồn, bằng chứng, kiểm thử và giới hạn của mô hình.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Giải thích cách chỉ mục giúp giảm số hàng phải đọc, đọc kế hoạch truy vấn ở mức khái niệm và cân bằng tốc độ đọc với chi phí ghi, dung lượng, bảo trì.. Khi học Chỉ mục và kế hoạch truy vấn: tăng tốc có đánh đổi, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.