Sinh trưởng và phát triển ở động vật: hormone, môi trường và biến thái

Chuẩn biên tập: Kết nối tri thức với cuộc sống – kiến thức cốt lõi, mô hình hóa, vận dụng và phản biện.

🐛 Lớn lên và phát triển không phải một khái niệm

Sinh trưởng là tăng kích thước hoặc khối lượng do tăng số lượng và kích thước tế bào. Phát triển gồm các biến đổi về hình thái, cấu trúc và chức năng dẫn tới trưởng thành. Hai quá trình liên hệ chặt chẽ nhưng không đồng nhất.

Ba kiểu phát triển

• Không qua biến thái: con non có hình thái cơ bản gần con trưởng thành.
• Biến thái không hoàn toàn: trứng → con non qua nhiều lần lột xác → trưởng thành.
• Biến thái hoàn toàn: trứng → ấu trùng → nhộng → trưởng thành.

Điều hòa là một mạng lưới

Hormone tác động theo thời điểm và nồng độ, phối hợp với gene, dinh dưỡng, nhiệt độ và tín hiệu môi trường. Ở côn trùng, tương quan hormone lột xác và hormone juvenile góp phần quyết định lần lột xác tiếp tục tạo ấu trùng hay chuyển giai đoạn.

⚠️ Tăng hormone không đồng nghĩa tăng phát triển

Hiệu quả có thể có ngưỡng, cửa sổ thời gian và phản hồi. Can thiệp hormone tùy tiện có thể gây rối loạn; chăm sóc vật nuôi cần dựa vào sinh lí, dinh dưỡng và phúc lợi.