🧬 SINH HỌC · LỚP 10

Vận chuyển qua màng: theo gradient hay cần năng lượng?

Distinguish simple diffusion, facilitated diffusion and active transport by gradient direction, membrane proteins and energy coupling.

📖 Bài học⏱ 12 phút👁 0🔖 0
Đóng góp bởi Võ Trí Kỳ Nam · cập nhật 30/08/2026
Đăng nhập để học

🧬 Đi qua protein màng có luôn là vận chuyển chủ động?

Không. Khuếch tán được hỗ trợ dùng kênh hoặc chất mang nhưng vẫn đi theo gradient điện hoá và không cần năng lượng chuyển hoá trực tiếp. Vận chuyển chủ động đưa chất ngược gradient bằng cách ghép với ATP hoặc một gradient khác.

Màng phospholipid so sánh khuếch tán đơn giản, khuếch tán được hỗ trợ theo gradient và bơm chủ động ngược gradient dùng ATP
Hướng so với gradient quyết định tính thụ động hay chủ động; việc có protein chưa đủ để kết luận.

Ba con đường

  • Khuếch tán đơn giản: phân tử nhỏ không phân cực đi qua lớp lipid.
  • Khuếch tán hỗ trợ: ion hoặc phân tử phân cực đi theo gradient qua protein.
  • Chủ động nguyên phát: bơm dùng năng lượng, thường từ ATP, để đi ngược gradient.

Thẩm thấu

Nước di chuyển qua màng bán thấm về phía có thế nước thấp hơn; aquaporin làm nhanh quá trình nhưng không biến nó thành vận chuyển chủ động.

⚠️ Nồng độ không phải toàn bộ gradient của ion

Với ion, cả chênh lệch nồng độ và điện thế màng tạo gradient điện hoá. Một ion có thể đi ngược gradient nồng độ nhưng vẫn xuôi gradient điện hoá tổng.

🔎 Ba câu hỏi chẩn đoán

Chất đi theo hay ngược gradient điện hoá? Có dùng protein không? Năng lượng được ghép trực tiếp hay gián tiếp từ đâu?

TRAO ĐỔI · HỎI ĐÁP

Cùng nhau hiểu bài sâu hơn

Viết lời giải, công thức, đặt câu hỏi hoặc gửi ảnh phần bạn đang vướng.

Đăng nhập để đặt câu hỏi và tham gia trao đổi.

Chưa có trao đổi nào. Hãy là người đầu tiên đặt câu hỏi nhé.