Ứng động: cây đáp ứng nhưng không quay theo hướng kích thích

🌿 Chạm lá trinh nữ ở bên trái, vì sao cả lá vẫn khép theo một kiểu?

Hướng vận động không phụ thuộc hướng kích thích nên đây là ứng động. Tín hiệu chạm gây thay đổi ion và nước trong thể gối, làm sức trương giảm nhanh và lá cụp.

So sánh ứng động do sinh trưởng và ứng động do thay đổi sức trương — Một kiểu chậm và khó đảo ngược do tăng trưởng không đều; kiểu kia nhanh, đảo ngược được nhờ nước ra vào tế bào.

Hai cơ chế

Ứng động sinh trưởng: hai phía cơ quan sinh trưởng khác nhau, ví dụ một số hoa nở theo ánh sáng hoặc nhiệt độ.
Ứng động không sinh trưởng: thay đổi sức trương ở tế bào chuyên hóa, ví dụ lá trinh nữ cụp hay khí khổng đóng mở.

Phân biệt với hướng động

Thân cong về phía cửa sổ là hướng sáng vì chiều đáp ứng phụ thuộc phía ánh sáng. Hoa nở khi nhiệt độ tăng nhưng không quay theo nguồn nhiệt là ứng động nhiệt.

⚠️ Dễ nhầm

Cây vẫn có vận động dù không di chuyển toàn cơ thể. Không phải ứng động nào cũng nhanh; ứng động sinh trưởng có thể diễn ra trong nhiều giờ.

✅ Chốt bài

Hỏi hướng đáp ứng có phụ thuộc hướng tác nhân không; rồi xét tăng trưởng hay sức trương.

📚 Lý thuyết trọng tâm

Mục tiêu: Phân biệt ứng động sinh trưởng và không sinh trưởng qua cơ chế đóng lá, nở hoa.. Khi học Ứng động: cây đáp ứng nhưng không quay theo hướng kích thích, hãy xác định khái niệm, điều kiện áp dụng và mối liên hệ giữa các dữ kiện; không chỉ ghi nhớ kết luận.

🧭 Ví dụ có hướng dẫn

Chọn một tình huống điển hình của bài. Bước 1: ghi dữ kiện và câu hỏi cần giải quyết. Bước 2: chọn khái niệm hoặc quy tắc phù hợp. Bước 3: giải thích từng bước và kiểm tra kết quả với điều kiện ban đầu. Nếu đổi một dữ kiện, hãy dự đoán kết quả thay đổi thế nào.

✍️ Luyện tập

Tóm tắt bài bằng ba ý: khái niệm, điều kiện và kết luận.
Tự tạo một ví dụ đúng và một phản ví dụ; chỉ ra điểm quyết định.
Giải lại ví dụ khi thay đổi một dữ kiện, sau đó nêu cách kiểm chứng.

Checklist tự đánh giá

Tôi giải thích được “vì sao”, không chỉ nêu đáp án.
Tôi nhận ra trường hợp không áp dụng được quy tắc.
Tôi kiểm tra được đơn vị, bằng chứng hoặc tính hợp lí của kết luận.